Ömer Hayyam'ın felsefi derinliği ve edebi dehası, tarih boyunca birçok efsane ve hikaye ile harmanlanmıştır. Bu bağlamda, Alamut Kalesi, onun yaşamı ve eserleri üzerinde derin etkiler bırakan mistik bir mekan olarak öne çıkar. Ancak, Hayyam'ın bu efsanevi kaleye ayak basmadığı ve onunla ilgili pek çok efsanenin gerçeklerle örtüşmediği, tarihsel kaynaklar tarafından belgelenmiştir. Alamut Kalesi'nin tarihi, yalnızca Hayyam ile değil, aynı zamanda İslam tarihinin önemli figürleriyle doludur ve bu mekan, geçmişin izlerini taşımaktadır.

Ömer Hayyam ve Alamut Kalesi, Amin Maalouf'un "Semerkant" adlı romanında yer alan konulardan biridir. Romanda, Hayyam'ın el yazması "Rubaiyat"ının uzun yıllar Alamut Kalesi'nde, Hasan Sabbah'ın kütüphanesinde kaldığı anlatılır. Ömer Hayyam, Alamut Kalesi'ni ziyaret etmemiştir. Ayrıca, bazı insanların iddia ettiği gibi Hayyam, Hasan Sabbah ve Nizamülmülk'ün çocukluk veya okul arkadaşı oldukları da doğru değildir. Bu tür bir izlenim, romanlar sayesinde oluşmuş, ancak tarihsel araştırmalar bu durumun gerçek olmadığını ortaya koymuştur. Alamut Kalesi, 1256 yılında Hülagü Han'ın askerleri tarafından ele geçirilmiş ve kale, Batınilerin yaşadığı yerlerle birlikte Moğolların eline geçmiştir.